Hoe ademt een boom?

Voor kinderen is het lastig te begrijpen dat bomen, planten en bloemen levende organismes zijn. Ze hebben immers geen ogen, ze maken geen geluid en ze zijn ook niet bepaald aaibaar. Mijn kleuter vindt het maar vreemd dat bomen überhaupt kunnen groeien zonder dat ze kunnen eten of drinken. Kortom, het was gisteren de hoogste tijd voor een klein experimentje in de achtertuin. Waarom we het niet eerder deden? Wel, dit experiment kun je alleen uitvoeren op een zonovergoten dag.

Voorafgaand aan dit experiment kletste ik met mijn kleuter wat over bomen en planten om erachter te komen hoeveel hij hierover wist. Het verbaasde me wat hij ongemerkt al had opgestoken in de afgelopen jaren. Zoonlief wist me te vertellen dat bomen regenwater drinken met hun wortels en dat ze absoluut leven omdat ze ook dood kunnen gaan. Verder vertelde hij me dat planten en bloemen steeds groter kunnen groeien maar dat ze geen pijn voelen als je ze omhakt of plukt. Uiteindelijk was het maar een kleine stap om in beeld te brengen dat bomen en planten op hun eigen manier ook kunnen ademhalen…

Benodigdheden:

  • glazen kom of schaal
  • blad dat net van een boom of plant is geplukt
  • water

Voor dit experiment heb je slechts enkele zaken nodig; waarschijnlijk zijn ze reeds aanwezig in je keukenkastjes en je achtertuin. Het maakt niet uit of je een blad van een boom of een plant gebruikt. Het is wel belangrijk dat je een blaadje gebruikt dat je zojuist van een boom of plant hebt geplukt. Dit experiment werkt namelijk alleen als je een nog actief blad gebruikt. Toevallig hebben wij een olijfboom in de achtertuin dus het was een kleine moeite om daar twee blaadjes vanaf te halen. Verder heb je enkel een glazen kom gevuld met water nodig. En tijd. Heel veel tijd. Oh ja, en zon maar dat had ik al verteld.

Gezien de factor tijd – en de beperkte hoeveelheid geduld van jonge kinderen – is het handig om dit experiment ’s ochtends vroeg zelf op te zetten. Ik riep de heren er pas een paar uur later bij toen er daadwerkelijk iets te zien was. Gelukkig kost het weinig moeite om in alle vroegte een blaadje in een glazen schaal gevuld met water te laten vallen. Vervolgens dien je het geheel in de volle zon te plaatsen.

Een paar uur later zul je allemaal luchtbelletjes in het water zien. Ik hoor je denken: wat is daar zo bijzonder aan? Tja, luchtbelletjes zijn natuurlijk een vrij alledaags verschijnsel. Je hebt echter iets zichtbaar gemaakt dat normaal gesproken verborgen blijft. Stiekem is dat best wel speciaal. Ondanks dat bomen geen longen hebben en niet kunnen ademen zoals zoogdieren, is er wel degelijk sprake van gaswisseling. Ze ademen geen zuurstof in en vervolgens kooldioxide uit. Nee, bomen en planten doen het overdag andersom; ze nemen kooldioxide op en stoten uiteindelijk weer zuurstof uit.

Om in leven te blijven heeft een boom drie dingen nodig: licht, water en kooldioxide. Onder invloed van zonlicht kan een boom water en kooldioxide omzetten in glucose en zuurstof. De aangemaakte glucose gebruikt een boom als voeding en de zuurstof wordt uitgestoten. Dit proces heet fotosynthese. En dat heb je dus zichtbaar gemaakt met behulp van dit experiment. De luchtbelletjes die je ziet, zijn niets anders dan vrijgekomen zuurstof. Normaal gesproken zie je een boom niet ‘ademen’ maar als je een nog levend blad in water legt, zie je de uitgestoten zuurstof ineens wel. Wonderlijk hè?

Dit is erg ingewikkeld voor een kleuter. (Als ik me niet vergis, behoort fotosynthese tot de brugklasstof…) Daarom liet ik Sam nadenken over wat er gebeurt als je onder water probeert uit te ademen. Aangezien hij graag onder water zwemt, wist hij dat; er komen dan bubbels uit je mond! Het blad dat je in het water hebt gelegd, doet min of meer hetzelfde; het is aan het uitademen. De zuurstof die daarbij vrijkomt, is lichter dan water en daardoor stijgen de bubbeltjes uiteindelijk naar de oppervlakte.

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *